नागरिकता प्रमाणपत्र (Citizenship Certificate) बनाउने प्रक्रिया – नेपाल
नागरिकता प्रमाणपत्र भनेको के हो?
नागरिकता प्रमाणपत्र नेपाली नागरिक भएको आधिकारिक प्रमाण हो। यो नेपाल सरकारद्वारा जारी गरिने महत्वपूर्ण कानुनी कागजात हो, जसको प्रयोग राहदानी, राष्ट्रिय परिचयपत्र, बैंक खाता, सवारी चालक अनुमतिपत्र, मतदान, सरकारी सेवा लगायतका धेरै काममा गरिन्छ।
नागरिकता बनाउनका लागि योग्यता
- कम्तीमा १६ वर्ष उमेर पुगेको हुनुपर्छ।
- नेपालको संविधान र प्रचलित कानुन अनुसार नेपाली नागरिक हुनुपर्ने।
आवश्यक कागजातहरू
- जन्मदर्ता प्रमाणपत्र
- बुबा वा आमाको नेपाली नागरिकता प्रमाणपत्रको प्रतिलिपि
- वडा कार्यालयको सिफारिस पत्र
- हालसालै खिचिएको पासपोर्ट साइज फोटो
- बसोबास पुष्टि हुने कागजात (आवश्यक परेमा)
- अन्य कागजात (जिल्ला प्रशासन कार्यालयले मागेमा)
नागरिकता बनाउने प्रक्रिया
चरण १: आवश्यक कागजात तयार गर्नुहोस्
माथि उल्लेखित सबै कागजातहरूको सक्कल र प्रतिलिपि तयार राख्नुहोस्।
चरण २: वडा कार्यालयबाट सिफारिस लिनुहोस्
आफ्नो स्थायी ठेगाना रहेको वडा कार्यालयमा गएर नागरिकताका लागि सिफारिस पत्र लिनुहोस्।
चरण ३: जिल्ला प्रशासन कार्यालय (DAO) जानुहोस्
सम्बन्धित जिल्लाको जिल्ला प्रशासन कार्यालयमा आवश्यक कागजातसहित उपस्थित हुनुहोस्।
चरण ४: आवेदन फाराम भर्नुहोस्
कार्यालयबाट उपलब्ध फाराम सही विवरणसहित भर्नुहोस्।
चरण ५: कागजात प्रमाणीकरण
कार्यालयले तपाईंका कागजात र विवरण जाँच गर्छ। आवश्यक परे थप जानकारी वा साक्षी माग्न सक्छ।
चरण ६: फोटो र बायोमेट्रिक
आवश्यक भए फोटो, औँठाछाप र डिजिटल हस्ताक्षर लिइन्छ।
चरण ७: नागरिकता प्राप्त गर्नुहोस्
सबै प्रक्रिया पूरा भएपछि नागरिकता प्रमाणपत्र जारी गरिन्छ। धेरै जिल्लामा सोही दिन वा केही दिनभित्र उपलब्ध हुन्छ।
शुल्क
सामान्यतया पहिलो पटक नागरिकता बनाउँदा शुल्क लाग्दैन। प्रतिलिपि, संशोधन वा विशेष सेवामा भने सरकारले तोकेको शुल्क लाग्न सक्छ।
लाग्ने समय
- प्रायः १ दिनदेखि ३ कार्यदिन भित्र।
- केही अवस्थामा थप छानबिन आवश्यक परे समय बढ्न सक्छ।
कहाँबाट बनाउने?
- आफ्नो स्थायी ठेगाना रहेको जिल्लाको जिल्ला प्रशासन कार्यालय (DAO)।
नागरिकताको उपयोग
- राहदानी बनाउन
- राष्ट्रिय परिचयपत्र बनाउन
- बैंक खाता खोल्न
- PAN दर्ता गर्न
- सवारी चालक अनुमतिपत्र बनाउन
- मतदान गर्न
- सरकारी तथा निजी जागिरका लागि
- सम्पत्ति खरिद–बिक्री लगायत अन्य कानुनी कार्यमा
प्रायः सोधिने प्रश्न (FAQs)
१. नागरिकता बनाउन न्यूनतम उमेर कति हुनुपर्छ?
१६ वर्ष पुगेपछि नागरिकताको लागि आवेदन दिन सकिन्छ।
२. अनलाइनबाट नागरिकता बनाउन मिल्छ?
केही जिल्लामा अनलाइन पूर्व-आवेदन वा समय बुकिङको सुविधा हुन सक्छ, तर अन्तिम प्रक्रिया भने सम्बन्धित जिल्ला प्रशासन कार्यालयमै उपस्थित भएर पूरा गर्नुपर्छ।
३. पहिलो पटक नागरिकता बनाउन शुल्क लाग्छ?
सामान्यतया पहिलो पटक नागरिकता बनाउँदा शुल्क लाग्दैन।
४. बुबाको नागरिकता नभए के हुन्छ?
यस्तो अवस्थामा आमाको नागरिकता, कानुनी प्रावधान तथा जिल्ला प्रशासन कार्यालयको निर्णयका आधारमा प्रक्रिया फरक हुन सक्छ।
५. नागरिकता हराएमा के गर्ने?
सम्बन्धित जिल्ला प्रशासन कार्यालयमा प्रतिलिपिका लागि आवश्यक कागजातसहित आवेदन दिनुपर्छ।