सवारी साधन दर्ता प्रमाणपत्र (Blue Book) बनाउने प्रक्रिया – नेपाल
सवारी साधन दर्ता प्रमाणपत्र (Blue Book) भनेको के हो?
सवारी साधन दर्ता प्रमाणपत्र, जसलाई सामान्यतया ब्लु बुक (Blue Book) भनिन्छ, नेपाल सरकारद्वारा जारी गरिने आधिकारिक कागजात हो। यसमा सवारी साधनको दर्ता नम्बर, धनीको नाम, इन्जिन नम्बर, चेसिस नम्बर, मोडेल, निर्माण वर्ष तथा कर तिरेको विवरण समावेश हुन्छ। कुनै पनि सवारी साधन सडकमा सञ्चालन गर्न ब्लु बुक अनिवार्य हुन्छ।
ब्लु बुक बनाउनका लागि योग्यता
- सवारी साधन कानुनी रूपमा खरिद गरिएको हुनुपर्छ।
- भन्सार (आयातित सवारीको हकमा) तथा अन्य आवश्यक कर तिरेको हुनुपर्छ।
- सवारी साधन नेपालमा दर्ता हुन योग्य हुनुपर्छ।
आवश्यक कागजातहरू
- सवारी साधन खरिदको बिल (Invoice)
- भन्सार सम्बन्धी कागजात (आयातित सवारीका लागि)
- आवेदकको नेपाली नागरिकता प्रमाणपत्र
- PAN (आवश्यक परेमा)
- बिमा (Insurance) कागजात
- डिलरबाट प्राप्त आवश्यक कागजात
- सवारी साधनको प्राविधिक विवरण
- अन्य आवश्यक कागजात (यातायात व्यवस्था कार्यालयले मागेमा)
ब्लु बुक बनाउने प्रक्रिया
चरण १: आवश्यक कागजात तयार गर्नुहोस्
सवारी खरिदसँग सम्बन्धित सबै कागजातहरू तयार गर्नुहोस्।
चरण २: सम्बन्धित यातायात व्यवस्था कार्यालयमा जानुहोस्
सवारी दर्ता हुने क्षेत्रको यातायात व्यवस्था कार्यालय (Transport Management Office) मा उपस्थित हुनुहोस्।
चरण ३: आवेदन फाराम भर्नुहोस्
सवारी दर्ता सम्बन्धी आवेदन फाराममा सवारी र धनीको विवरण सही रूपमा भर्नुहोस्।
चरण ४: कागजात प्रमाणीकरण
कार्यालयले पेश गरिएका कागजात तथा सवारीको विवरण जाँच गर्छ।
चरण ५: राजस्व तथा दर्ता शुल्क तिर्नुहोस्
तोकिएको दर्ता शुल्क, नम्बर प्लेट शुल्क तथा अन्य लागू शुल्क तिर्नुपर्छ।
चरण ६: नम्बर प्लेट प्राप्त गर्नुहोस्
दर्ता प्रक्रिया पूरा भएपछि सवारीलाई आधिकारिक दर्ता नम्बर (Registration Number) प्रदान गरिन्छ।
चरण ७: ब्लु बुक प्राप्त गर्नुहोस्
सबै प्रक्रिया पूरा भएपछि सवारी साधन दर्ता प्रमाणपत्र (Blue Book) जारी गरिन्छ।
शुल्क
- सवारीको प्रकार (मोटरसाइकल, कार, बस, ट्रक आदि) अनुसार दर्ता शुल्क फरक हुन्छ।
- प्रदेश सरकारको नियमअनुसार शुल्कमा भिन्नता हुन सक्छ।
लाग्ने समय
- आवश्यक कागजात पूरा भएमा सामान्यतया १–३ कार्यदिन भित्र ब्लु बुक प्राप्त गर्न सकिन्छ।
- विशेष अवस्थामा थप समय लाग्न सक्छ।
कहाँबाट बनाउने?
- सम्बन्धित यातायात व्यवस्था कार्यालय (Transport Management Office)।
ब्लु बुकको उपयोग
- सवारी साधनको आधिकारिक स्वामित्व प्रमाणित गर्न
- वार्षिक सवारी कर तिर्न
- सवारी खरिद–बिक्री गर्दा
- बिमा नवीकरण गर्न
- नामसारी गर्न
- ट्राफिक जाँचका क्रममा
- बैंकबाट सवारी कर्जा सम्बन्धी कार्यमा
प्रायः सोधिने प्रश्न (FAQs)
१. ब्लु बुक अनिवार्य छ?
हो। नेपालमा दर्ता भएका सबै सवारी साधनका लागि ब्लु बुक अनिवार्य हुन्छ।
२. ब्लु बुक हराएमा के गर्ने?
सम्बन्धित यातायात व्यवस्था कार्यालयमा निवेदन दिई आवश्यक कागजात र शुल्कसहित प्रतिलिपि (Duplicate Blue Book) प्राप्त गर्न सकिन्छ।
३. सवारी बेच्दा ब्लु बुक आवश्यक हुन्छ?
हो। सवारी नामसारी गर्दा ब्लु बुक अनिवार्य कागजात हो।
४. ब्लु बुकमा भएको विवरण परिवर्तन गर्न मिल्छ?
हो। स्वामित्व, ठेगाना वा अन्य विवरण परिवर्तन भएमा सम्बन्धित यातायात व्यवस्था कार्यालयमा अद्यावधिक गर्न सकिन्छ।
५. वार्षिक सवारी कर नतिरे के हुन्छ?
वार्षिक सवारी कर समयमै नतिरेमा जरिवाना लाग्न सक्छ र सवारी सम्बन्धी अन्य सेवाहरू (जस्तै नामसारी वा नवीकरण) प्रभावित हुन सक्छन्।
नोट: सवारी दर्ता प्रक्रिया, शुल्क तथा आवश्यक कागजातहरू प्रदेश र प्रचलित कानुनअनुसार समय–समयमा परिवर्तन हुन सक्छन्। आवेदन दिनुअघि सम्बन्धित यातायात व्यवस्था कार्यालयको नवीनतम सूचना हेर्नु उपयुक्त हुन्छ।
