मतदाता परिचयपत्र (Voter ID Card) बनाउने प्रक्रिया – नेपाल
मतदाता परिचयपत्र भनेको के हो?
मतदाता परिचयपत्र (Voter ID Card) नेपाल सरकारको निर्वाचन आयोगद्वारा जारी गरिने आधिकारिक परिचयपत्र हो। यसले व्यक्तिको नाम मतदाता नामावलीमा दर्ता भएको पुष्टि गर्छ र निर्वाचनमा मतदान गर्न प्रयोग गरिन्छ।
मतदाता परिचयपत्र बनाउनका लागि योग्यता
- नेपाली नागरिक हुनुपर्छ।
- १८ वर्ष वा सोभन्दा बढी उमेर पुगेको हुनुपर्छ।
- वैध नेपाली नागरिकता प्रमाणपत्र भएको हुनुपर्छ।
- निर्वाचन आयोगको मतदाता नामावलीमा नाम दर्ता गरेको हुनुपर्छ।
आवश्यक कागजातहरू
- नेपाली नागरिकताको सक्कल प्रमाणपत्र
- नागरिकताको प्रतिलिपि (आवश्यक परेमा)
- हालसालै खिचिएको पासपोर्ट साइज फोटो (यदि आवश्यक भए)
- मोबाइल नम्बर
- निर्वाचन आयोगले मागेका अन्य आवश्यक कागजात
मतदाता परिचयपत्र बनाउने प्रक्रिया
चरण १: आवश्यक कागजात तयार गर्नुहोस्
नागरिकताको सक्कल र अन्य आवश्यक कागजातहरू तयार गर्नुहोस्।
चरण २: मतदाता नामावली दर्ता केन्द्रमा जानुहोस्
नजिकको जिल्ला निर्वाचन कार्यालय, जिल्ला प्रशासन कार्यालय (DAO) वा निर्वाचन आयोगले तोकेको मतदाता नामावली दर्ता केन्द्रमा जानुहोस्।
चरण ३: आवेदन फाराम भर्नुहोस्
मतदाता नामावली दर्ता फाराममा आफ्नो व्यक्तिगत विवरण सही रूपमा भर्नुहोस्।
चरण ४: बायोमेट्रिक विवरण दिनुहोस्
अधिकारीले:
- फोटो खिच्ने
- औँठाछाप (Fingerprint) लिने
- डिजिटल हस्ताक्षर लिने
चरण ५: विवरण प्रमाणीकरण
निर्वाचन आयोगले तपाईंको नागरिकता र अन्य विवरण जाँच गरी मतदाता नामावलीमा दर्ता गर्छ।
चरण ६: मतदाता परिचयपत्र प्राप्त गर्नुहोस्
दर्ता पूरा भएपछि निर्वाचन आयोगले तोकेको प्रक्रियाअनुसार मतदाता परिचयपत्र उपलब्ध गराइन्छ। केही अवस्थामा निर्वाचनको समयमा पनि परिचयपत्र वितरण गरिन्छ।
शुल्क
- मतदाता नामावलीमा पहिलो पटक दर्ता तथा मतदाता परिचयपत्र बनाउन सामान्यतया कुनै शुल्क लाग्दैन।
लाग्ने समय
- दर्ता प्रक्रिया सामान्यतया एकै दिन सम्पन्न हुन्छ।
- परिचयपत्र वितरण निर्वाचन आयोगको तालिका अनुसार हुन्छ।
कहाँबाट बनाउने?
- जिल्ला निर्वाचन कार्यालय
- जिल्ला प्रशासन कार्यालय (मतदाता नामावली दर्ता सञ्चालन भएको अवस्थामा)
- निर्वाचन आयोगले तोकेको दर्ता केन्द्र
- विशेष मतदाता नामावली दर्ता शिविर
मतदाता परिचयपत्रको उपयोग
- स्थानीय, प्रदेश तथा संघीय निर्वाचनमा मतदान गर्न
- मतदाता नामावलीमा नाम प्रमाणित गर्न
- केही सरकारी सेवामा परिचयका रूपमा (जहाँ स्वीकार गरिन्छ)
- निर्वाचनसम्बन्धी अन्य कार्यमा
प्रायः सोधिने प्रश्न (FAQs)
१. मतदाता परिचयपत्र बनाउन न्यूनतम उमेर कति हुनुपर्छ?
१८ वर्ष पूरा भएको नेपाली नागरिकले आवेदन दिन सक्छ।
२. नागरिकता नभई मतदाता परिचयपत्र बनाउन मिल्छ?
मिल्दैन। वैध नेपाली नागरिकता प्रमाणपत्र अनिवार्य हुन्छ।
३. मतदाता परिचयपत्र बनाउन शुल्क लाग्छ?
सामान्यतया लाग्दैन। पहिलो पटक दर्ता निःशुल्क हुन्छ।
४. मतदाता नामावलीमा नाम नभए के गर्ने?
निर्वाचन आयोगले सञ्चालन गर्ने दर्ता अभियान वा सम्बन्धित दर्ता केन्द्रमा गई नयाँ दर्ता गर्नुपर्छ।
५. मतदाता परिचयपत्र हराएमा के गर्ने?
सम्बन्धित जिल्ला निर्वाचन कार्यालयमा सम्पर्क गरी पुनः प्राप्ति (Replacement) सम्बन्धी प्रक्रिया पूरा गर्नुपर्छ।
नोट: नेपालमा मतदाता परिचयपत्र जारी गर्ने प्रक्रिया र वितरणको समय निर्वाचन आयोगको कार्यक्रमअनुसार परिवर्तन हुन सक्छ। त्यसैले आवेदन दिनुअघि आफ्नो जिल्ला निर्वाचन कार्यालय वा निर्वाचन आयोगको आधिकारिक सूचनाहरू हेर्नु उपयुक्त हुन्छ।