स्थायी लेखा नम्बर (PAN Card) बनाउने प्रक्रिया – नेपाल
स्थायी लेखा नम्बर (PAN Card) भनेको के हो?
स्थायी लेखा नम्बर (Permanent Account Number – PAN) नेपाल सरकारको आन्तरिक राजस्व विभाग (Inland Revenue Department – IRD) द्वारा जारी गरिने एक अद्वितीय करदाता परिचय नम्बर हो। यो व्यक्तिगत तथा व्यावसायिक करसम्बन्धी कार्य, बैंकिङ, रोजगारी, व्यवसाय दर्ता, कर भुक्तानी तथा अन्य आर्थिक कारोबारका लागि प्रयोग गरिन्छ।
PAN Card बनाउनका लागि योग्यता
- नेपाली नागरिक वा नेपालमा कानुनी रूपमा व्यवसाय सञ्चालन गर्ने व्यक्ति हुनुपर्छ।
- वैध नेपाली नागरिकता वा अन्य कानुनी परिचयपत्र हुनुपर्छ।
- व्यक्तिगत (Individual PAN) वा व्यवसाय (Business PAN) दुवैका लागि आवेदन दिन सकिन्छ।
आवश्यक कागजातहरू
व्यक्तिगत PAN का लागि
- नेपाली नागरिकताको सक्कल तथा प्रतिलिपि
- हालसालै खिचिएको पासपोर्ट साइज फोटो (आवश्यक परेमा)
- मोबाइल नम्बर
- इमेल ठेगाना (आवश्यक परेमा)
व्यवसाय PAN का लागि
- व्यवसाय दर्ता प्रमाणपत्र
- कम्पनी दर्ता प्रमाणपत्र (लागू भएमा)
- नागरिकता प्रमाणपत्र
- कम्पनीको PAN सम्बन्धी आवश्यक कागजात
- अन्य आवश्यक कागजात (आन्तरिक राजस्व कार्यालयले मागेमा)
PAN Card बनाउने प्रक्रिया
चरण १: अनलाइन वा कार्यालयमार्फत आवेदन गर्नुहोस्
आन्तरिक राजस्व विभागको Taxpayer Portal मार्फत अनलाइन आवेदन गर्न सकिन्छ। चाहेमा सम्बन्धित आन्तरिक राजस्व कार्यालय (Inland Revenue Office) मा गएर पनि आवेदन दिन सकिन्छ।
चरण २: आवेदन फाराम भर्नुहोस्
व्यक्तिगत वा व्यवसायसम्बन्धी सम्पूर्ण विवरण सही रूपमा भर्नुहोस्।
चरण ३: आवश्यक कागजात पेश गर्नुहोस्
नागरिकता, व्यवसाय दर्ता (यदि लागू भएमा) तथा अन्य आवश्यक कागजात बुझाउनुहोस्।
चरण ४: विवरण प्रमाणीकरण
आन्तरिक राजस्व कार्यालयले पेश गरिएका विवरण र कागजातहरूको जाँच गर्छ।
चरण ५: PAN नम्बर प्राप्त गर्नुहोस्
आवेदन स्वीकृत भएपछि तपाईंलाई स्थायी लेखा नम्बर (PAN Number) प्रदान गरिन्छ।
चरण ६: PAN कार्ड प्राप्त गर्नुहोस्
केही कार्यालयमा PAN कार्ड प्रिन्ट गरेर उपलब्ध गराइन्छ भने केही अवस्थामा डिजिटल रूपमा PAN नम्बर नै प्रयोग गर्न सकिन्छ।
शुल्क
- व्यक्तिगत PAN दर्ता सामान्यतया निःशुल्क हुन्छ।
- विशेष सेवा वा प्रतिलिपिका लागि सरकारले तोकेको शुल्क लाग्न सक्छ।
लाग्ने समय
- आवश्यक कागजात पूरा भएमा प्रायः सोही दिन वा १ कार्यदिन भित्र PAN नम्बर प्राप्त गर्न सकिन्छ।
कहाँबाट बनाउने?
- आन्तरिक राजस्व कार्यालय (Inland Revenue Office)
- करदाता सेवा कार्यालय (Taxpayer Service Office)
- आन्तरिक राजस्व विभागको आधिकारिक Taxpayer Portal मार्फत अनलाइन आवेदन
PAN Card को उपयोग
- तलबबाट कर कट्टी (TDS)
- बैंक खाता तथा वित्तीय कारोबार
- व्यवसाय सञ्चालन
- कर विवरण (Tax Return) पेश गर्न
- सरकारी तथा निजी संस्थामा रोजगारी
- कम्पनी दर्ता तथा करसम्बन्धी कार्य
- सरकारी ठेक्का तथा अन्य आर्थिक कारोबार
प्रायः सोधिने प्रश्न (FAQs)
१. PAN Card बनाउन शुल्क लाग्छ?
सामान्यतया व्यक्तिगत PAN निःशुल्क बनाइन्छ।
२. विद्यार्थीले PAN बनाउन मिल्छ?
हो। आवश्यक योग्यता पूरा गरेमा विद्यार्थीले पनि व्यक्तिगत PAN बनाउन सक्छन्।
३. PAN नम्बर हराएमा के गर्ने?
सम्बन्धित आन्तरिक राजस्व कार्यालयमा सम्पर्क गरी विवरणको आधारमा PAN नम्बर पुनः प्राप्त गर्न वा प्रतिलिपि लिन सकिन्छ।
४. रोजगारीका लागि PAN अनिवार्य हो?
धेरै सरकारी तथा निजी संस्थाहरूमा तलब व्यवस्थापन र कर कट्टीका लागि PAN आवश्यक हुन्छ।
५. अनलाइनबाट PAN बनाउन सकिन्छ?
हो। आन्तरिक राजस्व विभागको आधिकारिक Taxpayer Portal मार्फत अनलाइन आवेदन दिन सकिन्छ। आवेदन स्वीकृत भएपछि PAN नम्बर प्राप्त हुन्छ।
नोट: PAN दर्ता प्रक्रिया, आवश्यक कागजात तथा सेवा समय आन्तरिक राजस्व विभागको नियमअनुसार समय–समयमा परिवर्तन हुन सक्छ। आवेदन दिनुअघि सम्बन्धित कार्यालय वा आधिकारिक पोर्टलमा नवीनतम सूचना हेर्नु उपयुक्त हुन्छ।